Tài liệu hướng dẫn phục hồi chức năng sau mắc COVID-19

 Bộ y tế ban hành quyết định 1242/QĐ-BYT ngày 18/5/2022 về tài liệu hướng dẫn phục hồi chức năng và tự chăm sóc đối với một số bệnh liên quan sau mắc covid-19.

 Hình ảnh từ internet

Theo PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục quản lý Khám chữa bệnh cho biết, có đến hơn 200 triệu chứng khác nhau, có thể xuất hiện sau khi COVID-19 đã hồi phục, hoặc tồn tại dai dẳng từ đầu, hoặc tái phát theo thời gian. Triệu chứng phổ biến nhất bao gồm mệt mỏi, khó thở, đau cơ xương khớp, giảm hoặc mất vị giác hoặc khứu giác, suy giảm nhận thức, rối loạn giấc ngủ, ho, đau ngực.

Do đó, tài liệu Hướng dẫn phục hồi chức năng và tự chăm sóc các bệnh có liên quan sau mắc COVID-19 giúp người dân sau mắc COVID-19 cải thiện sức khỏe, giảm căng thẳng, lo âu, sớm trở lại cuộc sống bình thường.

1. Theo đó, bất kỳ ai có những triệu chứng nguy hiểm nào dưới đây thì cần liên hệ ngay với nhân viên y tế:

- Thấy khó thở khi hoạt động nhẹ mà tình trạng này không cải thiện khi thực hiện bất kỳ tư thế làm giảm khó thở nào.

- Có sự thay đổi tình trạng khó thở khi nghỉ ngơi mà không thấy đỡ hơn khi thực hiện các kỹ thuật vận động và tập thể dục.

- Thấy đau ngực, tim đập nhanh hoặc chóng mặt khi ở một số tư thế hoặc trong quá trình tập luyện hay hoạt động thể lực.

- Tình trạng lẫn lộn ngày càng xấu đi hoặc cảm thấy khó nói hay khó hiểu lời nói.

- Thay đổi cảm giác và vận động trên mặt, tay hay chân, đặc biệt là các dấu hiệu này chỉ có ở một bên cơ thể, và/hoặc tình trạng lo âu hay tâm trạng xấu đi, hay bạn có ý nghĩ muốn làm hại bản thân.

2. Kiểm soát khó thở.

- Nguyên nhân của khó thở: do tổn thương tại phổi, tim mạch hay yếu cơ.

- Khó thở thường xuyên xuất hiện khi hoạt động gắng sức.

- Khi xuất hiện khó thở: Hãy bình tĩnh, dừng các hoạt động gắng sức, lựa chọn tư thế phù hợp để giảm khó thở, tập thở hoành và thở theo nhịp.

3. Vận động và tập thể dục. Theo hướng dẫn của tài liệu thì sau khi mắc covid, cần chia 5 giai đoạn tập thể dục với các cường độ khác nhau, tùy theo mức độ.

4. Tiết kiệm năng lượng và quản lí mệt mỏi: Mệt mỏi về thể chất và mệt mỏi về nhận thức và tinh thần.

5. Kiểm soát các vấn đề về giọng nói.

* Lời khuyên về các vấn đề về giọng nói:

- Cố gắng uống đủ nước, để giữ dây thanh âm mềm mại.

- Đừng căng giọng, cao giọng hoặc la hét.

- Xông hơi nước để cấp ẩm cho đường thanh âm.

- Trào ngược dạ dày dễ làm cho họng bị rát, khó chịu, tránh các loại thức ăn khó tiêu, tránh ăn khuya.

- Bỏ hút thuốc lá, không uống rượu.

- Sử dụng các cách giao tiếp khác.

* Lời khuyên khi bị ho dai dẳng:

- Thử thở bằng mũi.

- Thử ngậm đồ ngọt đun sôi (ít đường).

- Thử “Bài tập ngừng ho”.

- Nếu ho về đêm, hãy thử nằm nghiêng về 1 bên hay dùng gối kê cao đầu.

6. Kiểm soát các vấn đề liên quan đến nuốt.

Nếu gặp khó khăn khi nuốt, những việc làm dưới đây có thể hữu ích:

- Giữ thẳng lưng khi ăn hoặc uống.

- Giữ tư thế thẳng (ngồi, đứng đi) trong ít nhất 30 phút sau ăn.

- Thử các loại thức ăn có độ đặc loãng khác nhau.

- Hãy tập trung khi ăn hoặc uống.

- Chắc chắn trong khoang miệng không có gì.

- Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày.

- Nếu bị ho hoặc bị sặc khi ăn và uống, hãy tìm lời khuyên từ chuyên gia y tế.

- Giữ cho khoang miệng sạch sẽ.

7. Dinh dưỡng và các vấn đề liên quan đến khứu giác, vị giác.

- Đảm bảo cung cấp đủ thực phẩm, ăn đủ 3 bữa chính, ăn ngay cả khi mệt mỏi, không muốn ăn, có thể chia nhỏ để ăn thành nhiều bữa.

- Mỗi bữa ăn cần có đủ 4 nhóm thực phẩm: chất bột đường (ngũ cốc, khoai củ…), chất đạm (thịt, cá…), chất béo (dầu, mỡ), vitamin và khoáng chất (rau xanh, quả chín).

- Hạn chế ăn mặn, chất béo và đường.

- Đảm bảo VSATTP.

- Khám dinh dưỡng định kỳ.

8. Kiểm soát các vấn đề liên quan đến sự chú ý, trí nhớ và suy nghĩ rõ ràng.

9. Kiểm soát các vấn đề về căng thẳng, lo âu, trầm cảm và giấc ngủ.

Một số điều đơn giản để giúp cải thiện vấn đề:

- Vệ sinh giấc ngủ: Có thói quen ngủ và thức dậy đều đặn. Môi trường xung quanh không có gì làm phiền: ồn ào hay quá nhiều ánh sáng…Cố gắng ngừng sử dụng các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính… một tiếng trước giờ đi ngủ. Không hoặc hạn chế sử dụng các chất ảnh hưởng: rượu, bia, cà phê, …Cố gắng áp dụng kỹ thuật thư giãn để đi vào giấc ngủ.

- Các kỹ thuật thư giãn thay thế.

- Giữ kết nối với xã hội.

- Ăn uống lành mạnh và dần dần quay trở lại các hoạt động hoặc sở thích hàng ngày.

10. Kiểm soát đau.

- Đối với đau khớp, đau cơ hoặc đau toàn thân, có thể sử dụng các thuốc không cần kê đơn như: paracetamol hoặc ibuprofen sau ăn.

- Cán bộ y tế có thể kê thuốc giảm đau nếu các thuốc trên không có tác dụng.

- Có thể khó để loại bỏ hoàn toàn cơn đau dai dẳng. Hướng tới việc kiểm soát được cơn đau cho phép hoạt động và ngủ tốt hơn và có thể tham gia các hoạt động thiết yếu hàng ngày.

- Ngủ ngon có thể giảm các triệu chứng đau.

- Nghe nhạc thư giãn hoặc thiền.

- Sắp xếp các công việc hằng ngày.

11.  Quay trở lại làm việc.

12. Nhật lý theo dõi triệu chứng.

 

                                                                                 Hình ảnh từ internet